Егер сіз күтпеген қызықты оқиғаға куә болып жатсаңыз, редакциямызға хабарласып +7 777 742 49 37 Whatsapp нөміріне жазуыңызға болады.

 

Қызықты оқиғаларды ең көп жіберген оқырмандарымыз айдың соңында сыйақы алады

50 000 теңге!

2020 жылдың 27 қазанына валюта бағамы

USD

330.78

EUR

387.31

RUB

5.32

CNY

51.52

Алтын

1298,90 USD

Мұнай

75,86 USD

ru

Жаңалықтар

Абай жазған жарғы қандай еді?

0

Абайдың 1885 жылы Қарамола съезіне қатысқаны туралы тарихи деректер мен  мәйекті мақалалар көп. Ондағы елге белігілі ең маңызды құжат – «Қарамола жарғысы». Оны съездің төбе биі сайланған  Абай Құнанбайұлы халықтың әдет-ғұрып заңына сүйене отырып жазған.

Қара мола жарғысының көшірме нұсқасы Абай музейінің қорында сақтаулы. Біраз бұрын жарғының Қазан қаласынан 1886 жылы жарық көрген басылымы табылған. Оны Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық-музейі қызметкерлері ғылыми іс сапар барысында тапты.

«Қарамола жарғысы» ХІХ ғасырдағы адам құқықтарының сақталуы мен бостандығы хақында Абайдың өзі құрастырып шыққан, халық арасына кең таралған ережелердің бірі. Бұл құжаттың қабылдануы мен ел арасына таралуы туралы деректер мен естеліктер өте көп. Қазіргі графикаға аударылған нұсқасы біраз уақыттан бері белгілі болса да, басылымның түпнұсқасы немесе көшірмесі беймәлім болатын.

 «Ереженің» жазылуы – Қарамола съезінің басты тарихи оқиғасы болды. Төбе би сайланған әрі Ереже иесі Абай өзін ерекше сезініп, ауылына зор әсерге бөленіп қайтады. Ең бастысы, туған халқының көсемі болудың жауапкершілігін алғаш рет жан-жүрегімен сезінеді. Осыны сезуінің арты қазақ елінің барлық салт-сана, әдет қалпына қатты сын көзімен қарауды туғызды. Бүгінгі ел жайына, ел ортасындағы өз жайына болса да қанағат қылмайтын, заманынан озған ойларды ойлата бастайды», – деп жазылған «Абайдың туысы мен өмірі» атты еңбекте.

Жарғыны 1959 жылы  Ғылым академиясының қызметкері, ғалым Қарта Қаңтарбайұлы Қазан қаласынан тауып, аудармасын ғана жасап алған. Ал еліміздегі кітапханалар мен музей қорларында осы күнге дейін Қазан қаласында басылған Қарамола жарғысының бірде-бір көшірмесі болмаған.

Хакім Абайдың бастамасымен қабылданған «Қарамола жарғысы» қадым жазуымен Қазан қаласындағы Императорлық университеттің баспаханасынан 1886 жылы Семей облыстық әскери губернаторының өкіміне сәйкес жарық көрген.

Бұл жарғының жыл өткен сайын құндылығы арта түсері анық. Өйткені Абай өміріне қатысты әр дүниенің маңызы зор.

Пікірлер (0)

Болдырмау

Пікіріңіз модерациядан кейін сайтта пайда болады.

ЖалпыӨзектіПікір алаңы

26.10.20, 19:49

Шығысқазақстандықтар әлеуметтік желілерде «Маска тағыңыз» акциясын бастады

26.10.20, 18:15

«Өскеменнен кезексіз баспана алып беремін». Тұрғын үй инспекциясы не деп ескертеді?

26.10.20, 17:16

ШҚО-да шанышқымен балық аулағандар ұсталды

26.10.20, 17:09

Өскемен мен Семейде тұрмыстық қалдықтарды сұрыптайтын жаңа желі іске қосылады

26.10.20, 17:00

Алтай ауданының ауруханасы жөнделіп жатыр – ШҚО

26.10.20, 16:19

ШҚО-да тәртіп сақшылары бақылауды күшейтпек

26.10.20, 16:07

ШҚО-да жантүршігерлік жол апаты болды

26.10.20, 15:50

Семейде жол апатынан бір адам қайтыс болды

26.10.20, 15:26

ШҚО-да 300 дәріханаға тексеру жүргізілді

26.10.20, 13:45

Қазақстанның бас санитар дәрігерін Өскемендегі ПТР-зертханаға кіргізбей қойған

26.10.20, 12:15

"Жолдарды да жөндеп кетеді". Глубокое ауылдарына су жүйесі тартылып жатыр

26.10.20, 11:53

Өскеменде сауда орындарын тексеру жұмыстары жалғасуда

26.10.20, 10:48

Күршімде кәсіпкерлер мен бөлім басшылары қайырымдылық акциясын бастады

26.10.20, 10:35

Катонқарағай әкімі: "Биыл туристер саны екі есеге артты"

26.10.20, 09:43

Covid-19: АҚШ-та бір күнде 80 мың науқас тіркелді

26.10.20, 09:00

ШҚО-да өткен тәулікте 25 адам коронавирус жұқтырды

25.10.20, 18:09

Өскеменде 25 шақырымдық жаңа тротуарлар жасалды (видео)

25.10.20, 15:39

Меновное кентінде жаңа автобус маршруты пайда болады

25.10.20, 14:15

Өскеменде 55 аула абаттандырылды (видео)

25.10.20, 09:00

Әскери қызметшілер шеберліктерін шыңдауда

Әрі қарай

01.04.19, 09:15

Зайсан көлінің жағасынан өлі қолтырауын табылды

17.05.19, 11:04

Мектеп ремонтына ақша сұраса, мына номерге хабарласыңыз:

13.03.19, 14:27

Зайсандағы 130 шақырымдық бәйге. Жолда өлген жануар, мәреге жеткен сегіз және қатаң тексеру

01.10.19, 17:54

Тарбағатайда бір үйдің 70 қойын қасқыр жайратып кетті

16.06.20, 20:15

Арақ пен темекіден бас тартқан 60 үйлі ауыл бар – ШҚО (Фоторепортаж)

20.05.20, 12:04

АҚШ-тағы қазақ баласы. Ағайынды Теодор мен Рүстем бір-бірін тапты

24.01.20, 18:52

Абайдың 84 жыл бұрын шыққан кітабы табылды

16.05.19, 20:12

ШҚО-да тағы бір құс фабрикасы салынуы мүмкін

15.03.19, 10:55

"Малға мініп жүрген ат": 130 шақырымдық бәйгенің жеңімпаздары туралы

25.06.19, 16:30

1000 адамды қабылдауға дайын. Арыс тұрғындары ШҚО-ға қоныс аудара алады

19.04.19, 20:00

«Анашым, келші жанымызға». Күршімде 8 жыл бұрын жоғалып кеткен әйелді туыстары әлі іздестіруде

14.03.19, 16:06

1 сәуірден бастап әлеуметтік жәрдемақы қалай өзгереді?

29.10.19, 12:00

Катонқарағайда адамдарды аяқтарынан атып тонап жүрген кім?

03.10.19, 10:47

Тарбағатайдан Қожаберген батырдың зираты табылды

28.05.20, 10:11

Коронавирус: Өскеменде 3 үй қоршауға алынды

04.03.19, 11:06

"Бала қатты күйіп қалған, терісі езіле бастапты". Өскеменде времянкадан тағы өрт шықты

28.03.20, 09:45

Өскемен карантинге жабыла ма? Даниал Ахметов жауап берді

15.10.19, 10:04

ШҚО-да Қытай әскерімен бірлескен оқу-жаттығу операциясы басталды

28.01.20, 12:27

Қазақстанда короновирустың алдын алу шаралары күшейтілді

19.06.20, 17:19

"КШТ" ең қауіпті. Өскеменде вирус өршіп барады

07.04.14, 00:00

Түтінді газ ағынын инфрадыбыс әсерімен тазартады

26.10.20, 19:49

Шығысқазақстандықтар әлеуметтік желілерде «Маска тағыңыз» акциясын бастады

26.10.20, 18:15

«Өскеменнен кезексіз баспана алып беремін». Тұрғын үй инспекциясы не деп ескертеді?

26.10.20, 17:16

ШҚО-да шанышқымен балық аулағандар ұсталды

26.10.20, 17:09

Өскемен мен Семейде тұрмыстық қалдықтарды сұрыптайтын жаңа желі іске қосылады

26.10.20, 17:00

Алтай ауданының ауруханасы жөнделіп жатыр – ШҚО

26.10.20, 16:19

ШҚО-да тәртіп сақшылары бақылауды күшейтпек

26.10.20, 16:07

ШҚО-да жантүршігерлік жол апаты болды

26.10.20, 15:50

Семейде жол апатынан бір адам қайтыс болды

26.10.20, 15:26

ШҚО-да 300 дәріханаға тексеру жүргізілді

26.10.20, 13:45

Қазақстанның бас санитар дәрігерін Өскемендегі ПТР-зертханаға кіргізбей қойған

26.10.20, 12:15

"Жолдарды да жөндеп кетеді". Глубокое ауылдарына су жүйесі тартылып жатыр

26.10.20, 11:53

Өскеменде сауда орындарын тексеру жұмыстары жалғасуда

26.10.20, 10:48

Күршімде кәсіпкерлер мен бөлім басшылары қайырымдылық акциясын бастады

26.10.20, 10:35

Катонқарағай әкімі: "Биыл туристер саны екі есеге артты"

26.10.20, 09:43

Covid-19: АҚШ-та бір күнде 80 мың науқас тіркелді

26.10.20, 09:00

ШҚО-да өткен тәулікте 25 адам коронавирус жұқтырды

25.10.20, 18:09

Өскеменде 25 шақырымдық жаңа тротуарлар жасалды (видео)

25.10.20, 15:39

Меновное кентінде жаңа автобус маршруты пайда болады

25.10.20, 14:15

Өскеменде 55 аула абаттандырылды (видео)

E-MAIL ХАБАРЛАНДЫРУ: